Gürkan ve Kalemi

Tamamen Kişisel

Niels Henrik Abel


Matematiğin romantik tiplerinden biri Abel’dir. Diğeri de Galois. Bu iki genç matematikçi, matematik bilimine çok büyük katkılar sunmuş, fakat gencecik yaşta bu hayattan göçüp gitmişlerdir.


Abel, 1802 yılında Norveç’te dünyaya gelmiştir. Oslo Katedral Okulu’nda öğrenim görürken, bir öğretmeninden matematik öğrenmiştir. 1821 yılında Oslo Üniversitesi’ne başladı. Özellikle beşinci dereceden denklemler hakkında çalışan Abel, bu konudaki çalışmalarını ilerletmek için Danimarka ve Almanya’ya gitti. Çalışmalarını yayınladı. Hedefi Fransız Bilimler Akademisi’ne girmekti. Cebir fonksiyonları, eliptik fonksiyonlar ve yüksek basamaktan transandatları ile belirli integral üzerine yaptığı araştırmalarını Akademi’ye sundu (1826). Fakat umduğu ve beklediği ilgiyi göremedi.

Maddi açıdan sıkıntılarla boğuşan Abel, Norveç’e dönmek zorunda kaldı. Özel ders vererek ve üniversiteden bağlanan az bir maaşla geçinmeye çalıştı. Kendi adıyla anılan; denklemi, fonksiyonu, integral ve grubu, çalışmalarında ortaya koydu. Bu arada tutulduğu akciğer tüberkülozu giderek ağırlaştı. Abel’in eliptik fonksiyonlar teorisini ünlü matematikçilerden Carl Gustav Jacob Jacobi ilerletip yayınlayınca, Abel bir anda üne kavuştu. Ama ne yazıkki tüberküloz nedeniyle durumu iyice ağırlaşan Abel, 1829 yılında hayata veda etti. Bir gün sonrada Göttingen Üniversitesi’ne profesör olarak atandığnı bildiren mektup, Abel’in evine vardı.

Fransız Bilimler Akademisi, C.G.Jacob Jacobi ile Abel’i 1830’da ödüllendirdi.

Beşinci dereceden ve daha üst mertebeden denklemlerin bilindik metodlarla çözülemeyeceğini Abel ortaya koymuştur. Bu tür denklemler, günümüzde sayısal yöntemlerle, yaklaşık olarak çözülebilmektedir.